Бжыхьасэхэм яIухыжьын Адыгеим зыщыфагъэхьазыры

Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэ­рылъ зэрэфишIыгъэм те­тэу АР-м иминист­рэхэм я Кабинет и ­Тхьаматэ игуадзэу ЛIы­хэсэ Махьмуд республи­кэ семинар-зэIукIэу Шэу­джэн районым щыкIуагъэр зэрищагъ.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет —Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур, республикэм имуниципалитетхэм япащэхэр, лэжьыгъэ мэкъу­мэщым къыщызыхьыжьхэрэр.

Iофтхьабзэр рагъэжьэным ыпэкIэ ахэр Джэджэ районым игубгъохэм ащыIагъэх, лэжьыгъэмкIэ Лъэпкъ гупчэу П. П. Лукьяненкэм ыцIэ зыхьырэм бжыхьэсэ коц ыкIи тритикале лъэпкъхэу къыщыхахыгъэхэр зыщашIэгъэ лэжьэкIупIэхэр къызэпаплъыхьагъэх.

Iахьзэхэлъ обществэу «Дондуковскэ элеваторым» игубгъо­хэм пстэумкIи бжыхьэсэ ­лъэпкъ 29-рэ, коц лъэпкъ 24-рэ аща­шIагъ. Ахэм ащыщхэр реестрэм джыри хагъэхьагъэхэп. ЛэжьыгъэмкIэ Лъэпкъ гупчэу П. П. Лукьяненкэм ыцIэ зы­хьырэм илабораторие ипащэу Ирина Абловамрэ инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу Алексей Яновскэмрэ семинарым къызэ­рэщаIуагъэмкIэ, лъэпкъыкIэхэр уз­хэмрэ хьэцIэ-пIацIэхэмрэ апэуцужьынхэ зэралъэкIырэр зэрагъэшIэщт.

Бжыхьэсэ коц лъэпкъышIухэр зыщашIэгъэ гектар пэпчъ центнери 110 — 130-рэ къырахы­жьын алъэкIыщт. ЛъэпкъыкIэхэр къызэрэзфагъэфедэхэрэм къы­хэкIэу процент 15 — 20-кIэ нахьыбэу лэжьыгъэ къахьыжьы­шъущт.

Адыгеим илэжьэкIупIэхэм япроцент 33-р ары бжыхьэсэ лъэпкъышIухэр зыщашIагъэхэр. АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминист­рэу Къуанэ Анзаур семинар­-зэIукIэм ащ фэгъэхьыгъэу къы­щиIуагъ.

Джащ фэдэу министрэр рес­публикэм иагропромышленнэ комплекс иIофхэм язытети къы­тегущыIагъ. Ведомствэм къы­зэритыгъэмкIэ, гектар мини 108,4-мэ бжыхьасэхэр ащашIэгъагъ. Ащ щыщэу бжыхьэсэ коцмэ гектар мин 88,5-рэ зэлъаубытыщтыгъ. СелекциехэмкIэ Къэралыгъо реестрэм ха­гъэ­хьэгъэ чылэпхъэ лъэпкъ 70-рэ ахэм арагъэкIугъагъ. ОхътэшIухэм бжыхьасэхэм чIыгъэшIухэр арагъэкIугъэх, лэ­жьыгъэхэм япроцент 95-мэ тIогъогогъо яшIушIагъэх.

«Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэ­рылъ къытфигъэуцугъ лъэныкъо пстэури къыдэтлъытэзэ, лэжьыгъэхэм яIухыжьын дгъэ­псын­кIэнэу, техникэр сыдигъуи хьазырыным, гъэстыныпхъэ­-щыфэ материалхэр щыIэнхэм тынаIэ нахь тедгъэтынэу. Рес­публикэми, муниципалитетхэми чIыгулэжьхэм икъоу IэпыIэгъу къаратын фае», — къыIуагъ ЛIыхэсэ Махьмуд.

Мэкъумэщ техникэмрэ оборудованиемрэ къызIэкIагъэ­хьанхэмкIэ къэралыгъо IэпыIэгъоу арагъэгъотырэм Къуанэ Анзаур къытегущыIагъ. Фэгъэ­кIотэныгъэ зиIэ чIыфэхэр къа­зэраратырэм, грант IэпыIэгъум, лизингым, АР-м социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэм яшIуагъэкIэ мы аужырэ илъэсищым респуб­ликэм ичIыгулэжьхэм техникэ 519-рэ къаIэкIэхьагъ. Адыгэ Рес­публикэм иагропромыш­леннэ комплекс гъэрекIо сомэ миллион 701,2-рэ хъурэ къэ­ралыгъо IэпыIэгъу къыIукIагъ. 2023-рэ илъэсым сомэ миллион 780,5-м нэсэу ахъщэ къыфатIупщыгъ.

Нэужым зэIукIэм хэлэжьа­гъэхэр лэжьыгъэм иугъоижьын зэрэзэхащэщт шIыкIэм тегущы­Iагъэх. Мэкъу-мэщым ипсэуа­лъэхэм машIом закъыщимыштэным, хыныгъом илъэхъан гъогухэр щынэгъончъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэми ахэплъагъэх.

Федеральнэ научнэ гупчэу «Дагъэ зыхашIыкIырэ культу­рэхэмкIэ Урысые научнэ-ушэтэкIо институтэу В. С. Пустовойт ыцIэ зыхьырэм» чылэп­хъэшIухэм якъыхэхынкIэ гъэ­хъагъэу иIэхэми зэIукIэм щатегущыIагъэх.