Хэбзэукъоныгъэхэм къакIегъэчыгъэныр

Адыгеим хэбзэукъоныгъэхэм къащыкIегъэчыгъэнымкIэ Координационнэ зэIукIэм изэхэсыгъоу щыIагъэм зыщытегущыIагъэхэр лъэпкъ проектхэр агъэцакIэхэ зыхъукIэ хэбзэу­къоныгъэ­хэр къахэмыфэнхэр, унэ-коммунальнэ хъызмэтым ылъэныкъокIэ хэбзэнчъэу мызекIонхэр, гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ учреждениехэм хабзэу щыIэр ащамыукъоныр, хьапсхэм къачIэкIыжьыгъэхэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэр ыкIи нэмыкIхэр.

Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Iофтхьабзэр зэрищагъ. Зэхэсыгъом хэлэжьагъэх АР-м иминистрэхэм я Кабинет и Тхьаматэу КIэрэщэ Анзаур, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м и Прокуратурэ, АР-м и Апшъэрэ хьы­кум, АР-м хэгъэгу кIоцI Iоф­хэмкIэ и Министерствэ, щынэгъончъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум Адыгэ Респуб­ликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ, хабзэм ифедеральнэ ыкIи ишъо­лъыр къулыкъухэм япащэхэр.

АР-м и ЛIышъхьэрэ АР-м иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэ игуадзэу Хъоткъо Саныет къызэриIуа­гъэмкIэ, мы илъэсым иапэрэ мэзищ лъэпкъ проектхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ уплъэкIокIо къулыкъухэм гъогогъу 79-рэ уплъэкIунхэр зэхащагъэх. Хэ­бзэукъоныгъэ 53-рэ къыхагъэщыгъ, 2022-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, ар фэди 2,4-кIэ на­хьыб. Ащ фэдэ хэбзэукъоны­гъэхэм ахэхьэх фэIо-фашIэхэмрэ IофшIэнхэмрэ зэрищыкIагъэм тетэу зэрамыуплъэкIухэ­рэр, IофшIэнхэм уасэу атефагъэм зэрахагъахъорэр, зэзэгъы­ныгъэу зэдашIыгъэхэм атегъэ­псыхьэгъэ ахъщэр икъоу къызэрэрамыдзэрэр ыкIи нэмыкI­хэр. Лъэпкъ проектхэм япхырыщынкIэ, псауныгъэм икъэу­хъу­мэнкIэ, гъэсэныгъэмкIэ Iоф­хэр зыфэдэхэм, гъогухэм, цIыфхэр зыщыпсэухэрэ унэхэм ыкIи къалэхэм язытет ахэр япхыгъэх. Мы илъэсым, мэкъу­огъум АР-м и ЛIышъхьэ и Гъэ­IорышIапIэ лъэпкъ проектхэм япхырыщынкIэ семинар щызэхащэгъагъ. ГъэцэкIэкIо хабзэм ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным якъулыкъухэм ялIыкIохэр ащ щырагъэджагъэх, хэукъоныгъэу къызэкIэлъыкIохэрэм къа­кIарагъэчыным епхыгъэу шIэгъэн фаехэр ахэм къафаIотагъэх.

Республикэм и ЛIышъхьэ игъом хэбзэукъоныгъэхэр дэ­гъэзыжьыгъэнхэ зэрэфаем анаIэ тыраригъэдзагъ, АР-м иминист­рэхэм я Кабинет и Тхьаматэ ащкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэри фишIыгъэх.

«Хабзэм икъулыкъухэм яспе­циалистхэм япшъэрылъ яIэпэ­Iэсэныгъэ зэрэхагъахъорэм да­кIоу проектхэр зэхэзыгъэуцохэрэмрэ подрядчикхэмрэ адыряIэ зэдэлэжьэныгъэм нахь зырагъэушъомбгъуныр. Ащ ишIуагъэкIэ лъэпкъ проектхэмрэ къэралыгъо программэхэмрэ къы­далъытэрэ Iоф­тхьэбзэ пстэуми нахь шIуагъэ къарагъэтын алъэ­кIыщт. ЧIыпIэхэм яхэбзэ къулыкъухэм Iоф адэшIэгъэным ылъэныкъокIэ уплъэкIокIо къулыкъухэм яIоф­шIэн нахь агъэ­лъэшыным мэхьэнэ гъэнэфагъэ иI, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.

Ащ нэужым хэплъагъэх унэ-коммунальнэ хъыз­мэтым ылъэны­къокIэ хэбзэукъоныгъэхэм къа­кIичыным пае къулыкъу пстэуми Iофэу ашIэрэм шIуа­гъэу къытырэм зыкъырагъэIэтыным иIофыгъо. АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, унэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевым къызэриIуагъэм­кIэ, цIыфхэр зычIэс унэхэр гъэ­цэкIэжьыгъэнхэмкIэ, зэхэоным нэсыгъэ унэжъхэм цIыфхэр къачIэщыжьыгъэнхэмкIэ шъо­лъыр операторымрэ IофшIэнэу агъэцэкIагъэхэм язытет зыу­плъэ­кIурэ комиссиехэмрэ Iоф­тхьабзэу зэшIуахын фаехэр аухэсыгъэх. УплъэкIокIо-лъы­тэкIо къулыкъухэм ахъщэр гъэ­федагъэ зэрэхъугъэр ауплъэкIу. Министерствэм мазэ къэс чIы­пIэхэм яхэхъоныгъэкIэ Фондым отчет фешIы ахъщэр зыпэIухьагъэм елъытыгъэу. Зэхэтэкъоным нэсыгъэ унэжъхэм цIыфхэр къазэрачIащыжьыщтхэ программэмкIэ сомэ миллион 275-рэ фэдиз зыпэIухьащт лъэIу тхылъ тедзэхэу къаIукIагъэхэм рес­публикэм къадыригъэштагъ.

Унэхэм, псэуалъэхэм яшIын­кIэ, АР-м цIыфхэр зычIэс унэ­хэм ягъэфедэнкIэ къэралыгъо инспекцием и ГъэIорышIапIэ ипащэ игуадзэу Илона Крав­цовам къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым пыкIыгъэ мэзитфым цIыфхэм ятхьаусыхэ тхылъ 930-м ехъумэ ахэплъагъэх, ор­ганизацие зырызхэм гъогогъу 42-рэ щыкIагъэу яIэхэм анаIэ атырарагъэдзагъ, административнэ хэбзэукъоныгъэхэм яхьы­лIэгъэ Iофи 3-мэ ахэплъагъэх, сомэ мин 47-рэ фэдиз тазыр атыралъхьагъ.

Республикэм и ЛIышъхьэ фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ягъэцэкIэжьын фэгъэхьыгъэ ыкIи коммунальнэ фэIо-фашIэхэм япхыгъэ тхьаусыхэ тхылъхэм икъоу анаIэ атырагъэтынэу пшъэрылъ къыгъэуцугъ.

«Унэ-коммунальнэ хъызмэтым ылъэныкъокIэ пшъэрылъыбэ тапашъхьэ ит. Къулыкъухэм нахьышIоу язэдэлэжьэныгъэ лъэныкъо пстэумкIи зэхащэн фае. ИгъэкIотыгъэ гъэцэкIэ­жьынхэм ялъэхъан хэбзэукъоныгъэхэр къахэмыфэнхэми ар епхыгъ. Ащ дакIоу псыр, фабэр тэрэзэу къафамылъытэу къызэ­рэхэкIырэм, коммунальнэ пы­дзафэхэм япхыгъэ Iофыгъоу къэуцухэрэм язэшIохын чIыпIэхэм игъом ащыгъэцэкIагъэ хъуным мэхьэнэ гъэнэфагъэ иI, мыщкIэ пэщэныгъэ зезыхьэрэ къулыкъухэми энергием икъэтын фэгъэзэгъэ компаниехэми зэгурыIоныгъэ-зэдэлэжьэныгъэ пытэ азыфагу илъын фае», —къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.

Зыныбжь имыкъугъэхэм хэ­бзэукъоныгъэу зэрахьэрэр нахь макIэ шIыгъэным фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм къа­тегущыIагъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Пэрэныкъо Сусаннэ. Ащ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, хэбзэукъоныгъэхэм афэгъэзэгъэ къулыкъухэр ягъу­сэхэу министерствэм иIофы­шIэхэм Iэтахъохэу хабзэр зыу­къохэрэм е ахэм ахэщагъэ хъухэрэм IофшIэн гъэнэфагъэ адызэрахьэ. Учетым хэт кIэлэеджэкIо 89-м щыщэу 12-р къыхатхыкIыжьыгъах. Ренэу урокхэр хэзынэрэ, зыныбжь имыкъугъэ кIэлэеджакIохэм япчъагъэ 285-м нэсыгъ. Респуб­ликэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къафишIыгъ а лъэныкъомкIэ IофшIэныр нахь агъэлъэшынэу, кIэлэеджакIохэу нахьыбэрэ урокхэр хэзынэхэрэм гурыгъэIон Iофтхьабзэхэр икъоу адызэра­хьанхэу. ЩыIэкIэ-псэукIэ тэрэзым кIэлэцIыкIухэр икъоу хэщэгъэнхэм, ащкIэ зигъо Iофыгъохэр адызэшIуахынхэм ана­хьэу анаIэ ащ тыраригъэ­дзагъ.

IэкIыб къэралхэм къарыкIхэу пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ Адыгеим къакIохэрэм зэрахьэрэ бзэджэшIагъэхэм яIофыгъуи мы зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, республикэм ихьыкумхэм Урысыем IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэхэр игъэкIыжьы­гъэнхэм фэгъэхьыгъэ унэшъо заулэ аштагъ. IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэхэу ыкIи гражданст­вэ зимыIэхэу бзэджэшIагъэхэр зезыхьэхэрэм япчъагъэ процент 34-кIэ къыкIичыгъэу агъэунэ­фыгъ. АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэп­хы­ныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Ко­митет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр къызэриIуагъэмкIэ, муниципалитетхэм якъулыкъухэр лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэхэу республикэм къихьагъэхэм ре­нэу гущыIэгъу афэхъух, дин зэ­фэшъхьафхэр зылэжьырэ ыкIи лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къа­хэкIыгъэхэм зэфыщытыкIэ тэрэз азыфагу илъыным епхыгъэ Iоф­тхьабзэхэри зэрахьэх.

Урысые Федерацием кощын IофхэмкIэ ихэбзэгъэуцугъэ къы­дилъытэхэрэр зыукъохэрэр Адыгеим игъом къыщыхэгъэщыгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ. Рес­публикэм и ЛIышъхьэ зэри­лъытэрэмкIэ, IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэхэу республикэм Iоф щызышIэхэрэм афэгъэза­гъэхэу IофшIэнхэр язытыхэрэм япшъэрылъ социальнэ ыкIи культурнэ лъэныкъохэмкIэ ахэр шъолъырым илъ щыIакIэм хэгъозэнхэм анаIэ тырагъэтыныр.

Хьапсхэм къачIэкIыжьыгъэ­хэм щыIэныгъэм чIыпIэ гъэнэфагъэ щаубытыжьыным иIофыгъохэми зэIукIэгъум икIэухым атегущыIагъэх. АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоны­гъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч къызэриIуагъэмкIэ, ахэм афэдэ нэбгыри 114-рэ учетым республикэм мы илъэсым щыхагъэуцуагъ. УплъэкIунхэм ялъэхъан ыпэкIэ учетым хэтыгъэхэу нэбгырэ 33-рэ къы­хагъэщыгъ. Ащ фэдэ цIыф купхэм социальнэ тынэу сомэ миллионрэ мин 300-рэ аIэкIагъэхьанэу агъэнэфагъ.

Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэ­рылъ афишIыгъ хьапсхэм къа­чIэкIыжьыгъэхэм щыIэныгъэм чIыпIэу щаубытыгъэм ыкIи ахэм язекIуакIэ зыфэдэм къулыкъу гъэнэфагъэхэр алъыплъэнхэу. Анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаер пщыныжь зыхьыгъэ цIыф­хэм ащ фэдэхэр къахэмыфэ­жьынхэмкIэ программэу щыIэр зэкIэ агъэфедэныр ары. АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ и Министерствэ ипащэхэм, цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэнымкIэ къулыкъу­хэм ягъэIорышIапIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.