Пшъэрылъхэр къыгъэнэфагъэх

Адыгэ Республикэм къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ и Комиссие изэ­хэсыгъо республикэм и Правительствэ зычIэт унэм щыкIуагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Iофтхьабзэр зэрищагъ.

2023-рэ илъэсым къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэным ылъэныкъокIэ Iофэу ашIагъэм икIэуххэр мыщ щызэфахьысыжьыгъэх, лъэпкъ проектхэр агъэцакIэхэ зыхъукIэ а лъэныкъомкIэ хэбзэукъоныгъэхэр хэмыхъухьанхэм, шапхъэхэр укъуагъэ мыхъунхэм апае Iоф­тхьабзэу зэшIуахыгъэхэм атегущыIагъэх.

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ и ГъэIорышIапIэу къолъхьэ тын-Iыхыным ылъэныкъокIэ ха­бзэу щыIэр укъуагъэ мыхъуным фэгъэзагъэм ипащэу Алексей Селезневым къызэриIуагъэмкIэ, 2023-рэ илъэсым мы IофымкIэ республикэм ишэпхъэ-правовой акти 6 федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм диштэу ашIыгъ.
КъызэрэхагъэщыгъэмкIэ, Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ зэрафишIыгъэм тетэу семинар-­зэIукIи 3 зэхащэгъагъ, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным икъулыкъухэм мы IофыгъомкIэ хэбзэгъэуцугъэу щыIэр укъуагъэ мы­хъуным пае зигъо Iофыгъохэу зэшIуахыгъэхэм ахэр афэгъэ­хьыгъагъэх. 2023-рэ илъэсым мафэ къэс декларационнэ кампанием Iофхэм язытет зэхэфыгъэным ынаIэ тыригъэтыгъ, чIы­пIэхэм пшъэдэкIыжь ащызыхьхэрэм упчIэжьэгъу афэхъу­гъэх. Хабзэм игъэцэкIэкIо къулыкъу 17-мэ Iофэу ашIэрэм изытет зыфэдэр ГъэIорышIапIэм къыхигъэщыгъ. IэнатIэ зыIыгъ нэбгырэ 31-мэ хъарджхэм афэгъэхьыгъэ къэбарэу къаIэкIэкIыгъэм ишъыпкъагъэ ауплъэкIугъ, къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуе­кIорэ уплъэкIуни 3 ведомствэм зэхищэгъагъ. Мы лъэныкъомкIэ лажьэ зиIэхэм пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ.
АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзауррэ АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Шэуджэн Зауррэ лъэпкъ проектхэм ягъэ­цэкIэн зыщыкIорэ лъэхъаным къолъхьэ тын-Iыхыным епхыгъэ хэбзэукъоныгъэхэр щымыIэнхэм пае агъэфедэрэ шIыкIэ-амалхэм къатегущыIагъэх.

Мэкъу-мэщым ылъэныкъокIэ къызэрэхагъэщыгъэмкIэ, 2023-рэ илъэсым фермерхэм IэпыIэгъу ятыгъэным ыкIи мэкъумэщ кооперацием хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным апае сомэ миллиони 106,4-рэ къафыхагъэкIыгъагъ. Фермер 42-мэ грантхэр аратыгъэх. Мэкъумэщ кооперацием ихэхъоныгъэ сомэ миллион 12 пэIуагъэхьагъ. Регламентэу зэ­хагъэуцуагъэм диштэу Iофтхьабзэхэр зэкIэ зэшIуахыгъэх, ко­миссием къэралыгъо къулыкъушIэхэм анэмыкIэу мэкъумэщ предприятиехэм яIэшъхьэтетхэр, фермерхэм я Союз илIыкIохэр ыкIи нэмыкIхэр хэтыгъэх. Грантым къыдилъытэрэ ахъщэр счет гъэнэфагъэм агъэкIуагъ. 2024-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу «электрон бюджетыр» зыфиIорэ системэр къызыфагъэфедэзэ къэралыгъо IэпыIэгъу зэраратыщтхэм ядокументхэр аштэх.

ЭкономикэмкIэ министерст­вэм ипащэ къызэрэхигъэщы­гъэмкIэ, лъэпкъ проектым къы­зэрэдилъытэрэм тетэу бизнесым изехьан нахь псынкIэ къафэ­хъуным пае IэпыIэгъу гъэнэфагъэ араты. Адыгэ Республикэм предпринимательствэм IэпыIэгъу етыгъэнымкIэ и Гупчэ субсидие гъэнэфагъэ IэкIагъахьэ. Илъэсэу икIыгъэм социальнэ предприятие 14-мэ ыкIи предприниматель ныбжьыкIи 10-мэ грантхэр аратыгъэх. Мылъкур зыпэIуа­гъэхьагъэр ыкIи Iофтхьабзэхэу зэшIуахыгъэхэр министерствэм еуплъэкIу.

Адыгеим и ЛIышъхьэ анахьэу къыхигъэщыгъэр бюджет мылъкур зыпэIухьэрэр нахь шIогъэ ин хэлъэу уплъэкIугъэным мэхьанэшхо зэриIэр ары.
«Лъэпкъ проектхэм язэшIохын пэIуагъахьэрэ ахъщэм икъоу лъэныкъохэр зэкIэ щыгъозэнхэ фае. Грантэу аратыщтхэмрэ субсидиехэмрэ пэшIорыгъэшъэу агъэунэфынхэ фае. Предпринимателэу Iоф зышIэщтхэм икъоу афызэхэфыгъэн фае мы лъэныкъомкIэ ахъщэ къызIэкIэзгъахьэ зышIоигъохэм Iофтхьабзэу зэшIуахын фаехэр», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Ащ нэужым къолъхьэ тын-­Iыхыным ылъэныкъокIэ социологическэ уплъэкIунэу Т. М. КIэращэм ыцIэкIэ щыт ушэтэкIо институтым зэхищагъэм икIэ­уххэм атегущыIагъэх.

Адыгеим лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхы­ныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр къызэриIуагъэмкIэ, унэгъо Iоф­хэм япхыгъэ къолъхьэ тын-IыхынымкIэ нэбгырэ 400-мэ къаIуа­гъэхэмрэ IофшIапIэм епхыгъэ къолъхьэ тын-Iыхынымрэ япхыгъэу нэбгыри 100-мэ къыхагъэ­щыгъэхэмрэ зэфахьысыжьыгъэх. 2023-рэ илъэсым къолъхьэ тын-Iыхыныр, 2022-м елъытыгъэ­мэ, нахь къеIыхыгъ. Ушэтыным нафэ къызэришIыгъэмкIэ, Адыге­им щыпсэурэ цIыфхэм яеплъыкIэхэм къагъэлъэгъуагъ къолъхьэ тын-Iыхыным ылъэ­ныкъокIэ, нэмыкI шъолъырхэм ялъытыгъэ­мэ, республикэр пчъа­гъэхэр анахь зыщымакIэхэм ащыщ. 2023-рэ илъэсым къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэным иIофыгъохэмкIэ материал 250-м ехъу къыхаутыгъ, журналистхэм азыфагу республикэ зэнэ­къокъоу «Стоп, коррупция» зы­фиIорэр щызэхащэгъагъ.

Зэхэсыгъом икIэухым муниципальнэ образованиехэу «Къа­лэу Мыекъуапэрэ» «Адыгэ-­къа­лэрэ» япащэхэу Геннадий Митрофановымрэ Хьачмамыкъо Азаматрэ зэфэхьысыжьэу къа­шIыгъэм едэIугъэх.

Республикэм ипащэ къя­джагъ къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуе­кIорэ IофшIэным муниципалитетхэм къащыкIырамыгъэчынэу. Анахьэу ащ анаIэ зытыраригъэдзагъэр шэпхъэ-правовой актхэр уплъэкIугъэнхэр, IэнатIэ зыIыгъ цIыфхэм ядекларациехэр игъом къатынхэр, хэбзэукъоныгъэ зышIыгъэхэм пшъэдэкIыжь арагъэхьыныр ары.